سیل وبررسی وضعیت سیل کشور
(2تخریب منابع طبیعی و پوشش گیاهی منطقه از یک طرف ناشی از خشکسالی سالهای اخیر و از طرف دیگر در اثر توسعه بی رویه و دخل و تصرف غیرمجاز توسط عوامل انسانی بوده است. بدلیل کاهش پوشش گیاهی و تغییر کاربری اراضی، رواناب ناشی از بارش بعضاً تا بیش از 30 بر ابر افزایش یافته و در بخشی از مناطق که دارای شیب تند و از نظر زمین شناسی دارای خاک فرسایش پذیر بوده است، گل و لای زیادی جابجا شده و خسارات و تلفات بسیاری به بار آورده است.
(3احداث سازه های تقاطعی نظیر پل و جاده بر روی آنها بدون توجه به شرایط هیدرولیکی و
سیلابی رودخانه که منجر به تنگ کردن مسیر عبور جریان و بعضاً حتی انسداد مجرا می شود .
در سیل های اخیر این مسئله عامل عمده افزایش تلفات جانی که اغلب از سرنشینان خودروهای
عبوری از محورهای ارتباطی منطقه بوده اند، به شمار می رود.
(4عدم توجه مناسب به هشدار و پیش بینی سیل و اتخاذ تدابیر مناسب در مواجهه با آن توسط
دستگاه های ذیربط و مردم.
روشهای پیشگیری و کاهش خسارات سیل : با توجه به عملکرد و تجربه ده ساله گذ شته در زمینه مطالعه و اجرای طرحهای ساماندهی رودخانه و
مهار سیل، ذیلا پنج محور اصلی طرحهای پیشگیری و کاهش خسارات سیل ارائه می گردد . بدیهی است
اجرای هماهنگ و تؤام این محورهای پنجگانه می تواند به نتایج مؤثری جهت کاهش خسارات ناشی از
سیل بیانجامد.
محور اول : مطالعه و اجرای طرحهای سازه ای مهار سیل
این محور شامل سه بخش زیر می باشد و مطالعات و اجرای بخشهای مختلف آن می تواند توسط
دستگاههای اجرایی ذیربط انجام شود:
الف) ساماندهی و مهندسی رودخانه به منظور اصلاح و حفاظت مسیر رودخانه، تثبیت
بستر و کنترل فرسایش و رسوب و طراحی سازه های کنترل سیل نظیر گوره هاو ...
به دلیل رفتار طبیعی رودخانه و عدم تثبیت سواحل، سالانه شاهد جابجایی مسیل و فرسایش در نقاط
دیگر رودخانه ها می باشیم و لذا تاخیر در اجرای پروژه های ساماندهی رودخانه ها، منجر به افزایش
حجم کارهای باقیمانده می گردد.
ب ) لایروبی و بازگشایی مسیر رودخانه به منظور افزایش ظرفیت عبوری جریان.
ث ) بهسازی و افزایش ظرفیت آبگذری سازه های تقاطعی رودخانه و نیز حفاظت پایۀ پلها
در مقابل آب شستگی.
محور دوم : مطالعه و اجرای طرحهای غیر سازه ای
این محور یکی از محورها و راهکارهای بسیار کارآمد و مؤثر در کاهش خسارات سیل می باشد که در
دنیا مورد توجه قرار گرفته است . هدف اصلی این محور، دور کردن مردم از جریان سیل می باشد و شامل
سه بخش اصلی است:
الف) تهیۀ نقشه های پهنه بندی سیل و پیاده سازی حد بستر و حریم رودخانه ها به منظور مدیریت توسعه
سیلابدشت
یکی از مهمترین عوامل تشدید خسارت سیل های اخیر در کشور، توسعه ساخت و ساز در سیلابدشت ها
و دخل و تصرفات غیرمجاز در بستر و حریم رودخانه ها ومسیلها می باشد . تعیین بستر وحریم رودخانه ها
و مسیلها و تهیه نقشه های پهنه بندی سیل یکی از ملزومات و پیش نیازهای کلیه طرحهای پیشگیری و کنترل
سیلاب از جمله سیستمهای هشدار سیل ، بیمه سیل، نحوه تعیین کاربری اراضی حاشیه رودخانه و آزادسازی محل عبور ایمن جریان رودخانه می باشد . وجود این نقشه ها در تعیین و ارزیابی خسارات وارده مورد نیاز بوده و ضرورت اجرای آن مورد تأئید وزارت کشور به عنوان مسئول ستاد حوادث غیر مترقبه کشور نیز می باشد.
لازم به ذکر است که تاکنون مجموعا 5000 کیلومتر از طول رودخانه های کشور تعیین حد بستر و حریم شده و برآورد می شود 37000 کیلومتر دیگر از طول رودخانه ها، دارای اولویت جهت انجام مطالعات پهنه بندی سیل و تعیین حد بستر و حریم می باشد.